BLOG




Waar maak je je druk om?

 

“Kun jij mij coachen en trainen, nu ik net leidinggevende ben geworden?” In de afgelopen maanden kreeg ik toevalligerwijs van een aantal aanstormende talenten die vraag. En meer specifiek willen ze ook weten hoe ze hun eigen plannen, in combinatie met de waan van de dag, kunnen realiseren. Je hoeft geen leidinggevende te zijn om met die vraag rond te lopen. Er zijn in het leven tal van zaken die op je pad komen. Waar maak jij je druk om? Waar hou je je mee bezig? Loop je over? Of heb je alles goed op een rij?

 

Een handige manier om inzicht te krijgen in je doen en laten is het gebruik van de Cirkel van Betrokkenheid en die van Invloed, een concept van Stephen Covey. Dit helpt je om te zien of je reactief bent (“je laat het op je af komen”) of proactief (“je spant je in voor zaken om er invloed op uit te oefenen”). Alles draait om bewust keuzes maken.

 

De Cirkel van Betrokkenheid geeft de grens aan tussen zaken waar jij mee te maken wilt hebben en niet. Ieders Cirkel van Betrokkenheid is persoonlijk; zowel de grootte als wat er in die cirkel staat. De één is begaan met de milieuproblematiek, de ander niet. Of je kiest er voor contact te onderhouden met de buurt waar je woont, of niet. Of je praat over de resultaten van de organisatie waar je werkt, of niet.

 

Binnen de Cirkel van Betrokkenheid kun je nog een andere grens afbakenen, namelijk voor de zaken waar jij invloed op uit wilt oefenen, waar jij waarde aan wilt toevoegen. De binnenste cirkel die dan ontstaat noemt Covey de Cirkel van Invloed. Jij kiest ervoor om de zaken die binnen deze cirkel staan proactief te benaderen, er invloed op uit te oefenen.

 

Ben jij reactief, of juist proactief?
Voorbeeld uit een privé-situatie: je kunt er voor kiezen het contact met je schoonfamilie actief te onderhouden of je kunt de houding aannemen “Het is familie van mijn partner. Hij/zij is aan zet”. In het eerste voorbeeld zit je schoonfamilie in je Cirkel van Invloed, in het laatste voorbeeld in je Cirkel van Betrokkenheid.
En een werkvoorbeeld: je praat over die collega die zulk raar gedrag vertoont (Cirkel van Betrokkenheid), of je loopt ernaar toe en maakt het bijzondere gedrag met hem bespreekbaar (Cirkel van Invloed).

 

Kwestie van bewust kiezen…
Je kunt er voor kiezen zaken in je Cirkel van Invloed te hebben, of ze in je Cirkel van Betrokkenheid te laten, of zelfs dáár nog buiten. De mate waarin je bewust kiest, bepaalt hoe proactief je bent. De mate van tijd en energie die je besteedt binnen de Cirkel van Invloed, maakt dat je Cirkel van Invloed groter of kleiner is. Hoe groot of hoe klein de cirkel is, bepaal je zelf! En alleen jij kunt beoordelen of het goed is zoals het is.

 

Stephen Covey neigt er in zijn boek “De 7 eigenschappen van effectief leiderschap” naar om reactieve mensen als negatief weg te zetten. Ze zouden ‘in eerste instantie alleen letten op de zwakheden van anderen, op problemen in hun omgeving en op omstandigheden waar ze weinig of niets aan kunnen doen. Ze beschuldigen anderen en voelen zichzelf steeds meer slachtoffer. Een dergelijke gerichtheid genereert veel negatieve energie…’ Proactieve mensen labelt hij eerder positief. Het zijn mensen die ‘initiatief nemen om een positieve verandering teweeg te brengen.’

 

Je kunt er ook anders naar kijken
Ik denk dat Covey’s oordeel te eenzijdig is: reactieve en proactieve mensen kunnen beiden een negatieve danwel positieve houding aannemen. Ook daarin heeft ieder mens weer een keuze. Reactief zijn en dus geen initiatief nemen, kan in sommige situaties namelijk ook heel positief uitpakken! Bijvoorbeeld wanneer je je medewerker de tijd en ruimte geeft zelf het initiatief te nemen, waardoor deze een leerervaring krijgt en daarmee zelfvertrouwen opbouwt.
Proactief zijn hoeft daarentegen niet altijd positief uit te pakken. In het voorbeeld van de medewerker hierboven; neem jij het initiatief, dan maai je een mooie leerervaring voor zijn voeten weg plus een mogelijkheid om zijn zelfvertrouwen toe te laten nemen.

 

Welke drijfveren heb jij?
Reactieve mensen hebben over het algemeen meer van de omgevingsgerichte drijfveren (paars, blauw, groen, turquoise). Zij zullen daardoor eerder geneigd zijn een afwachtende houding aan te nemen en daardoor hun cirkel van Invloed klein te laten zijn. Proactieve mensen hebben de meer individueel gerichte drijfveren (rood, oranje en geel) in zich. En zijn daardoor van nature geneigd hun omgeving te beïnvloeden.

 

Met sneeuw kun je oefenen!
Of je reactief, proactief, positief danwel negatief in het leven wilt staan bepaal je zelf. En daar komt Covey met een bruikbare driedeling voor invloed: directe, indirecte of geen invloed. Directe invloed heb je op jezelf, op je eigen gedrag en wat dat teweegbrengt binnen je cirkel van Betrokkenheid. Indirecte invloed heb je op anderen en je omgeving, door middel van je eigen gedrag. En de dingen waar je geen invloed op hebt…? Reageer er op zoals jij wilt: “Shit, het sneeuwt! Dat wordt weer ellendige paptroep op de stoep!” Of, loop je naar buiten…? “Eindelijk! Mister Snowman is back in town, tingelingeling…”

 

Heb jij te maken met een ENORME waan van de dag? Kun je iets met beide cirkels, met de vrije ruimte? Laat het me weten met een comment.